مساله علم الهی و اختیار

در این کتاب چگونگی جمع میان عقیده به علم پیشین الهی و باور به فعل اختیاری انسان مورد کندوکاو قرار گرفته است.

دسته بندی: موضوعات کتب / کلام و اعتقادات
برچسب: 
مشخصات کتاب
معرفی کتاب
ارسال دیدگاه
مشخصات کتاب
موضوع اصلی : قرآن
موضوع فرعی : اعتقادات
زبان کتاب : فارسی
نام نویسنده : علیرضا رحیمیان
نام ناشر : دلیل ما
سال انتشار : 1397
نوبت چاپ : 2
شابک : 9786004420334
جلد کتاب : سلفون سخت
قطع کتاب : وزیری
تعداد صفحات : 440 صفحه
وزن کتاب : 0 گرم
معرفی کتاب

تلاش برای دست یابی به باورهای راستین، همواره مورد ستایش خداوند متعال و پیشوایان معصوم علیهم صلوات الله و نیز عالمان وارسته بوده و چه بسا تحمل دشواری های این راه، علاوه بر حلاوت چشیدن حقایق راستین، موجبات عنایات ویژه ی الهی و اجر اخروی را فراهم نماید.
اما گاهی مشکل تر از دست یافتن به پاسخی صحیح و پذیرفتنی در مورد اعتقادی خاص، جمع کردن میان این باورهاست؛ یعنی اگر هریک از آنها را جداگانه پذیرفته و حتی پایه های آن را نیز استوار ساخته باشیم، باز هم پذیرفتن برخی از آنها در کنار هم، در آغاز، غیر ممکن به نظر می رسد.

نمونه‌ی بارز چنین حالتی، همین مساله ای است که در این کتاب مورد کندوکاو قرار گرفته است؛ یعنی چگونگی جمع میان عقیده به علم پیشین الهی و باور به فعل اختیاری انسان.

در این نوشتار، سعی شده که ابتدا صورت «مساله» به طور صحیح و شفاف تبیین شود و سپس خاستگاه و ریشه ی آن مشخص گردد. با این بررسی، روشن خواهد شد که منشا اشکال، این است که در علوم بشری و مخلوقی، « مشخص و معین بودن» معلوم، برای امکان حصول علم به آن، لازم و ضروری است.
به تعبیر دیگر، تا معلوم - در هیچ ظرفی و به هیچ معنایی - هیچگونه «ثبوت»ی نداشته باشد، محال است بتوانیم به آن علم پیدا کنیم. همین خاصیت - که ذاتی علوم بشری است - راه دست یافتن به علم پیشین به فعل اختیار دیگران را می بندد؛ چرا که گوهر اختیار، همان «سلطهی فاعل در آستانه ی فاعلیت، بر انتخاب هر یک از طرفین فعل یا ترک» است و این کمال، با هرگونه ثبوت فعل (قبل از انجام آن توسط فاعل)، در تعارض می باشد.
پس از تبیین اشکال، به بررسی برخی از راههای رایجی که برای حل آن ارائه شده است خواهیم پرداخت. با این بررسی مشخص می شود که این توجیهات، یا اساسا ناظر به نقطه ی اصلی اشکال نبوده اند و یا در نهایت، توان گره گشایی از «مساله» را ندارند.

بخش دوم و سوم، نقد و بررسی دیدگاه پاره ای از بزرگان فلاسفه و عرفای مسلمان در این باب است، که پس از تلاش های فراوان، به آن دست یافته اند. اگر چه موضوع این نوشتار، تفصیل تئوری های ارائه شده توسط آنان در خصوص حقیقت علم، و کیفیت علم الهی نیست؛ اما برای آن که بدانیم آیا صاحبان و مدافعان این نحله های فکری، توانسته اند پاسخ مناسبی برای تبیین مساله ی «علم پیشین الهی و اختیار انسان» ارائه کنند یا نه، ناچاریم به برخی محورهای مرتبط با موضوع نیز بپردازیم.

ارسال دیدگاه

مطالب و کتب مرتبط

فهرست